Ik denk dus ik rij

Column door Sander de Wolf

Zoals de typemachine is geëvolueerd tot een tekstverwerker, ontwikkelt de auto zich tot een systeem. Een kennis van me was verbolgen over de kwaliteiten van zijn nieuwe auto. Als hij uitstapte dan werd hem door de auto een prettige dag gewenst maar als zijn vrouw het voertuig verliet dan bleef het stil. De auto begreep hem niet. Waardeloze bak.
En juist hier blijkt er een belangrijk onbegrip te zijn. De auto begrijpt de mens namelijk niet beter dan de ingenieur die de auto heeft ontworpen. En die ingenieur is niet aangenomen vanwege zijn communicatieve vaardigheden of empathie. We moeten dus niet teveel verwachten van de medelevendheid van de auto met de bestuurder en inzittenden. Het begrip moet - voorlopig - van de andere kant komen. Dit onbegrip leidt inmiddels tot gevaarlijke situaties. Voor de bestuurder wordt het voertuig onvoorspelbaar: je geeft gas maar het voertuig versnelt niet; je voegt in op de weg tussen twee medeweggebruikers en plots remt je auto spontaan af omdat het systeem vindt dat de afstand tot de voorligger te klein is. En je achterligger hangt in de veiligheidsgordel want zijn systeem remt nog harder.
Wat blijkt namelijk uit recent gepubliceerd onderzoek waar - wie anders - Mark Maaskant zijn zegje over mocht doen? We leren de machine te bedienen maar niet het systeem. Velen weten bijvoorbeeld niet dat adaptive cruise control geen noodremhulp is.
Met een rijbewijs mag je in elke auto rijden omdat je aangetoond hebt "de machine" de baas te kunnen zijn, zonder dat je überhaupt weet dat je de leiding hebt afgestaan aan "het systeem" waarvan je de werking niet kent. Levensgevaarlijk!

Nu Elon zijn belofte niet houdt en er geen compleet zelfsturende voertuigen zijn, zouden we eens kunnen kijken naar vliegen. Niet die zoemende beestjes maar de regels rondom het mogen besturen van een vliegtuig. Met een brevet - een rijbewijs voor piloten - mag je alleen vlieg"machines" besturen en geen geavanceerde toestellen. Daarvoor moet je extra trainingen volgen en examens met goed gevolg afleggen. En dat moet je dan ook nog bijhouden met regelmatige updates omdat de systemen in de toestellen ook regelmatig geüpdate worden.

Vergelijk dat maar eens met het wegvervoer: auto's zijn veranderende systemen die je ongetraind mag bedienen en voor het veilig gebruik van de weg worden regels veranderd zonder dat je daar kennis van hoeft te nemen. Een klein testje: kent u de regels rondom richtingaanwijzergebruik op rotondes? En wat valt u op aan uw medeweggebruiker op zo'n circuit?

De doelstelling van de overheid om het aantal verkeersdoden terug te brengen naar nul in 2030 lijkt me op zijn minst "ambitieus". Ik reken niet op Elon. Die kwettert liever.